به نام خداوند جان و خرد

متن زیر بالکل ویرایش شده است.

از رفیق گرامیم آقای سیدمحمدی برای ابراز نکات اصلاحیشان سپاسگزار ام.

27/10/1385

بسم الله الرحمن الرحیم

به نام خداوند پریروز و پسفردای تاریخ

می دانید که به همت جناب آقای محمد رضا ضاد چندی است که پایگاهی اینترنتی مختص به مرحوم استاد سید احمد فردید – غفر الله عنه - به نشانی www.ahmadfardid.com راه اندازی شده است که پایگاهی است بسیار مغتنم.

(منبع عکس: عکس مرحوم فردید بر روی کارت عضویت ایشان در کتابخانه ی ملی فرانسه. منبع کارت خاطرم نیست)

البته از ماترک و میراث مرحوم فردید کمتر در این پایگاه وجود دارد و این پایگاه بیشتر یک پایگاه اطلاع رسانی است اما این نکته به هیچ وجه از اهمیت آن نمی کاهد.

تا کنون از مرحوم فردید این منابع در این پایگاه گذاشته شده است:

نسبت ديانت حقيقي اسلام با فلسفه و علم

مصاحبه ای منتشر نشده از استاد  سید احمد فردید

متن مصاحبه احمد فردید با علیرضا میبدی 1355

متن برنامه دهم از سلسله سخنرانی های تلویزیونی  بحران غربزدگی  1364

عناوين سخنرانی های استاد فردید 1358-1361

دقایقی از سخنرانی استاد فردید (فایل صوتی)1358

این پایگاه هر از چندی با تتبعات تازه ای غنی تر می شود. یکی از آخرین این تتبعات، کشف چندین مقاله و ترجمه از مرحوم فردید است که البته از آن ِ سالهای پیش از اقامت ایشان در فرنگ است.

(منبع عکس: گویا روزنامه ی شرق)

این مقالات به قرار زیر اند (رسم خط از من است):

1 – ترجمه و اقتباس مقاله ای با عنوان «پرورش اخلاقی و اجتماعی کودکان» بر گرفته از «دفاتر بلژِیکی علوم تربیتی» که در ماهنامه ی آموزش و پرورش، سال هشتم، شماره 10، دی 1317، صص 22 - 30  به چاپ رسیده است (با امضای مهینی یزدی).

2 – ترجمه و اقتباس از مقاله ژ. ا. سرژ مندرج در «دفاتر بلژیکی علوم تربیتی» که با عنوان «آزمایشگاه روحی و تربیتی» که در همان، سال هشتم، شماره 11 و 12، بهمن و اسفند 1317، صص 60 - 66 به چاپ رسیده است (با امضای مهینی یزدی).

3 - ترجمه ی مطلبی که با عنوان «اتحادیه بین الملل پرورش نو» در همان، سال نهم، شماره اول، فروردین 1318، ص 28 به چاپ رسیده است.

4 – ترجمه ی بخش اول کتاب مسالک فلسفی اثر آندره کرسن با عنوان «مسائل فلسفه ی نظری» که در همان، سال نهم، شماره اول، فروردین 1318، صص 19 - 27 به چاپ رسیده است(با امضای مهینی یزدی).

5 – ترجمه ی مقاله ای با عنوان «قوانین مهم رفتار» به قلم اد. کلاپارد سوئیسی که در همان، سال نهم، شماره دوم، اردیبهشت 1318، صص 25 – 29 به چاپ رسیده است (با امضای مهینی یزدی).

6 – مقاله ی «جان دیوئی آمریکایی، نظر اجمالی به آراء فلسفی و تربیتی او»، همان، سال نهم، شماره ی سوم، خرداد 1318، صص17 - 24 (با امضای مهینی یزدی)

7 – ترجمه ی مطلبی باعنوان «کودکان چپ» به نقل از روزنامه ی «پتی جورنال [یا ژورنال]» چاپ پاریس، فوریه 1939 که در همان، سال نهم، شماره ی چهارم، تیر 1318، صص 36  و 37 به چاپ رسیده است.

8 – ترجمه و اقتباسی مطالبی از کتاب پرورش نو تالیف آلبر تم که با عنوان «علم النفس معاصر و پرورش» در همان، سال نهم شماره چهارم، تیر 1318، صص 15 – 20 به چاپ رسیده است. (در بالای عنوان این مطلب عبارت «ترجمه و اقتباس آقای مهینی یزدی» نوشته شده اما در ذیل مقاله پس از ذکر منبع عبارت «با تصرف احمد فردید» قید گردیده است)

9 - ترجمه و اقتباسی مطالبی از کتاب پرورش نو تالیف آلبر تم که با عنوان «معلم خوب» در همان، سال نهم، شماره ی پنجم، مرداد 1318، صص 22 – 24 به چاپ رسیده است (با امضای احمد فردید).

10 - ترجمه و اقتباسی مطالبی از کتاب پرورش نو تالیف آلبر تم که باعنوان «طرح دالتون و روش ونیتکا» در همان، سال نهم، شماره ی ششم، شهریور 1318، صص 27 – 31 به چاپ رسیده است.

11 – ترجمه ی مطلبی با عنوان «آموزشگاه آزاد» نوشته آدلف فریر به نقل از روزنامه ی «کوپراسیون بال» که در همان، سال نهم، شماره 7 و 8، مهر و آبان 1318، ص 63 به چاپ رسیده است.

12 - ترجمه و اقتباسی مطلبی از کتاب انرژی روحانی تألیف هانری برگسن که با عنوان «شادی و خلاقیت» در همان، سال دهم، شماره ی 2، اردیبهشت 1319، صص 31 و 32 به چاپ رسیده است (با امضای ا . ف).

13 – ترجمه ای که با عنوان «چند نمونه از درمانهای روحی» در همان، سال دهم، شماره ی سوم، خرداد 1319، صص 45 – 56 به چاپ رسیده است.

14 – ترجمه ی مطلبی با عنوان «چرا کودکان دروغ می گویند» به نقل از مجله ی «روانشناسی» شماره ی آوریل 1938 که در همان، سال دهم، شماره ی چهارم، تیر 1319 صص 39 – 48  به چاپ رسیده است. (نام مترجم این مطلب درج نشده بود و تا کنون به شماره ی اسفند سال 1319 که فهرستی از کلیه ی مقالات یکساله ی مجله و نام نویسنده و مترجم را درج می کند دسترسی پیدا نشده است اما با توجه ترجمه ی ردیف بالا به نظر می رسد این ترجمه نیز از [مرحوم] فردید باشد)

یک احتمال

«باز باید گفت که یکی دو مقاله هم در مجله ی «ایران امروز» (به مدیریت مطیع الدوله حجازی) در سالهای پیش از شهریور 1320 ازو به چاپ رسیده است» (ایرج افشار، نادرخ کاران، ص 823)

***

(منبع عکس: www.bonyad-e-fardid.com بخش آثار استاد)

نیز ناگفته نماند که:

مرحوم فردید در دهه ی پایانی زندگانیشان مشغول کار روی کتابی بودند که خود آن را چنین وصف نموده اند:

«یکی [دیگر از کارهایی که مشغول به آن ام] خلاصه ی سیر فکری من است و این خلاصه ی سیر فکری من اجمالی است. مشغول ام [اما] نمی دانم زنده خواهم ماند یا نه. گفتم سن من است. فردا ممکن است بمیرم. [اما] تا دم مرگ کارم را انجام خواهم داد. عنوانی اجمالی فعلاً و موقتاً می گویم (عنوانی که فعلاً می گویم، شاید بعضی از اجزایش بعداً تغییر کند): "حکمت انسی و علم الاسماء تاریخی" یا "تفکر انسی و علم الاسماء تاریخی" این تمام حکمت بنده است. اعم از این که این حکمت تصوف باشد، حکمت اشراق باشد، فلسفه باشد، کلام باشد. خب! من هم یک حکمتی دارم؛ یک فلسفه ای دارم. مسأله عبارت از مسأله ی «اسماء» است. حالا این سوابق دارد. بنده نمی آیم بگویم «علم الاسماء» و هر چه محیی الدین [بن] عربی گفته تکرار کنم [در آن صورت] نظر شخصی نخواهم داشت و می شوم مورخ فلسفه. [...]»

(«مصاحبه ی منتشر نشده ی کیهان فرهنگی با دکتر سید احمد فردید»، سال 1365، به نقل از پایگاه اینترنتی www.bonyad-e-fardid.com ، تحریر و تصحیح از نوار ضبط صوت: آقای بهمن خدابخش پیرکلانی، ص 8. رسم خط و دوقلابها از من است.)

«اگر بخواهم عنوان فرعی روی آن کتاب بگذارم عنوانش – به فرنگی باید بگویم – می گویم messianisme revolutionnaire : "مذهب مهدویت انقلابی". می بینید چه عرض می کنم؟ چه بسا غربیها از «مسیانیسم» دم می زنند [اما] اینها انقلابی نیستند؛ اینها انفعالی اند نه فعال. اینها انقلابشان «آماده گر پس فردا» نیست. حرفهایشان قرین با «جهاد اصغر و اکبر» نیست.» (همان، ص19)

اما نوشته ها و گفت و گوهای مرحوم فردید در پایگاه اینترنتی ایشان خالی از اشکالاتی چه از نظر رسم خط و چه از نظر تحقیق در مورد برخی نکات نیست که بنده گاه و بیگاه برخی از آنها را به مدیر محترم آن پایگاه تذکر هم داده ام که به علت اعمال نشدن (دست کم هنوز اعمال نشده اند و نمی دانم به چه علتی) بر آن شده ام تا شاید وبلاگی راه اندازی کنم و آنها را آنچنان که می پسندم در آنجا عرضه ی دوباره نمایم.

تا خدا چه خواهد

و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته